SERVİKAL VERTİGO
SERVİKAL VERTİGO (BOYUN KAYNAKLI BAŞ DÖNMESİ)
Servikal vertigo nedir?
Servikal vertigo, boyun bölgesindeki kas, eklem ve proprioseptif yapılardan gelen sinyallerin yanlış işlenmesi sonucu ortaya çıkan bir denge bozukluğudur.
Klasik vertigolardan farklı olarak problem iç kulakta değil, boyun kaynaklı duyusal sistemdedir.
Bu durum tek başına ortaya çıkabileceği gibi,Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo veya Vestibüler Migren gibi hastalıklarla birlikte de görülebilir.
Neden oluşur?
Boyun, başın uzaydaki konumunu belirlemede kritik rol oynar. Özellikle üst servikal segmentler (C0–C3), denge sisteminin diğer bileşenleriyle entegre çalışır.
Bu sistem aşağıdaki durumlarda bozulur:
-
Uzun süre masa başında çalışma (öne eğik baş pozisyonu)
-
Boyun kaslarında spazm ve tetik noktalar
-
Servikal disk problemleri (boyun fıtığı)
-
Travma (özellikle whiplash)
-
Duruş bozuklukları
-
Kronik stres kaynaklı kas gerginliği
Belirtiler
Servikal vertigo çoğu zaman klasik “dönme” hissinden farklıdır. Daha çok dengesizlik ve sersemlik ön plandadır:
-
Dengesizlik hissi
-
Başta hafiflik / boşluk hissi
-
Sersemlik
-
Boyun hareketleriyle artan baş dönmesi
-
Boyun ağrısı ve sertlik
-
Başın öne doğru tilti
Hastaların sık ifade ettiği durum:
“Boynum ağrıdığında baş dönmem artıyor.”
Tanı nasıl konur?
Servikal vertigo için tek başına kesin bir test yoktur. Tanı, doğru klinik değerlendirme ve diğer nedenlerin dışlanmasıyla konur.
-
Öncelikle iç kulak ve santral nedenler değerlendirilir
-
Vestibüler testler yapılır
-
Boyun ile semptomlar arasındaki ilişki analiz edilir
Vestibüler bulguların normal olması ve boyun kaynaklı şikayetlerin eşlik etmesi tanıyı destekler.
Tedavi yaklaşımı
Tek başına boyun tedavisi çoğu zaman yeterli değildir. En etkili yaklaşım, boyun + denge sisteminin birlikte ele alınmasıdır.
1. Manuel terapi
-
Servikal mobilizasyon
-
Yumuşak doku gevşetme
-
Tetik nokta tedavisi
2. Egzersiz tedavisi
-
Derin boyun kaslarının aktivasyonu
-
Postür egzersizleri
-
Propriosepsiyon çalışmaları
3. Vestibüler rehabilitasyon
-
Göz–baş koordinasyonu
-
Denge egzersizleri
4. Günlük yaşam düzenlemesi
-
Ekran ergonomisi
-
Uyku pozisyonu
-
Postür farkındalığı
Ne zaman destek alınmalı?
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir:
-
Baş dönmesi uzun süredir devam ediyorsa
-
Boyun ağrısıyla birlikte artıyorsa
-
Günlük yaşam kalitenizi etkiliyorsa
Erken müdahale, sürecin kronikleşmesini önler.
Sonuç
Servikal vertigo, doğru yaklaşımla yüksek oranda kontrol altına alınabilen bir durumdur.
Baş dönmesi yaşayan kişilerde yalnızca iç kulak değil, boyun kaynaklı faktörler de mutlaka değerlendirilmelidir.
Değerlendirme için
Eğer yaşadığınız şikayetlerin boyun kaynaklı olup olmadığından emin değilseniz, bunu kısa bir klinik değerlendirme ile netleştirmek mümkündür.
Uygun hastalarda, kişiye özel planlanan tedavi ile belirgin iyileşme sağlanır.
Referanslar
1. Li Y, Yang L, Dai C, Peng B. Proprioceptive Cervicogenic Dizziness: A Narrative Review of Pathogenesis, Diagnosis, and Treatment. Journal of Clinical Medicine. 2022;11(21):6293. doi:10.3390/jcm11216293
2. De Hertogh W, Micarelli A, Reid S, et al. Dizziness and neck pain: a perspective on cervicogenic dizziness. Frontiers in Neurology. 2025;16:1375462. doi:10.3389/fneur.2025.1375462
3. Cherchi M, DiLiberto FE, Yacovino DA, et al. The Enduring Controversy of Cervicogenic Vertigo. Audiology Research. 2021;11(4):635–644. doi:10.3390/audiolres11040057
4. Yaseen K, Hendrick P, Ismail A, et al. The effectiveness of manual therapy in treating cervicogenic dizziness: a systematic review. Journal of Physical Therapy Science. 2018;30(1):96–102. doi:10.1589/jpts.30.96
5. De Vestel C, Vereeck L. Systematic review and meta-analysis of the therapeutic management of cervicogenic dizziness. Journal of Manual & Manipulative Therapy. 2022;30(4):209–220. doi:10.1080/10669817.2022.2030191
