LENFÖDEM NEDİR?

LENFÖDEM NEDİR?

Lenf sistemi, tüm vücudu saran damarlardan oluşur ve temel görevi hücrelerarasındaki sıvıyı, toksin maddeler ve atıkları uzaklaştırmaktır. Lenfödem, lenf sisteminde doğuştan veya sonradan edinilen bir hasar sonucunda oluşan kronik bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde ilerleyebilir,  yaşam kalitesinde ciddi bir düşüşe neden olabilir. İlerleyen lenfödem hastalığı ikincil sorunlara yol açabilir.

Lenfödem Neden Oluşur?

Lenfödem, oluşma nedenine göre primer ve sekonder olmak üzere ikiye ayrılır. Primer lenfödem, lenfatik şişmeye neden olan tüm lenfatik anomalileri kapsar. Çeşitli genetik nedenlere bağlı oluşabilir veya nedeni belirlenemeyebilir. Primer lenfödemin teşhisi gecikebilir ve genellikle daha yavaş ilerler.

Sekonder lenfödem lenf sisteminin travma, enfeksiyon, radyoterapi veya kanser cerrahisi sonrasında hasar alması nedeniyle oluşur. Mastektomi geçiren hastaların %30’unda cerrahiden 12-24 ay sonra lenfödem geliştiği gözlemlenmiştir. Benzer durum alt ekstremite cerrahileri için de geçerlidir. Bu nedenle cerrahi sonrasında bölgenin bakımı ve hekimin önerileri dikkate alınmalıdır.

Lenfödem Belirtileri Nelerdir?

• Kol, bacak veya gövdede şişlik (gün içinde artabilir)

• Ağırlık, dolgunluk hissi

• Ciltte sertleşme veya kalınlaşma

• Yüzük, saat veya kıyafetlerin dar gelmeye başlaması

• Hareket kısıtlılığı

Bu belirtiler başlangıçta hafif olabilir. Ancak erken dönemde müdahale edilmezse ilerleyebilir ve enfeksiyonlara neden olabilir.

Lenfödem Nasıl Tedavi Edilir?

Kompleks boşaltıcı fizyoterapi, lenfödem yönetiminde en güçlü kanıta sahip olan tedavi yöntemidir. Çalışmalar manuel lenf drenaj, kompresyon, cilt bakımı ve egzersizin birlikte kullanılmasının en iyi sonuç verdiğini göstermektedir. Kompleks boşaltıcı fizyoterapi, bu alanda, eğitim almış deneyimli bir fizyoterapist tarafından uygulanmalıdır.

Manuel lenf drenaj, özel teknikler içeren bir masaj türüdür. Bu masaj tekniğinde çalışmayan bölgedeki lenf sıvısı çalışan kanallara yönlendirilir. Lenf sistemi lenf kanallarına yönlendirilir ve ödemin azaltılması hedeflenir. Bandajlama ile bölgenin incelmesi sağlanır ve tekrar şişmesi engellenir. Cilt bakımı yaraların oluşmasını engeller ve cilt bariyerinin güçlenmesini sağlar. Egzersiz ritmik hareketlerle lenf sisteminin çalışmasına yardımcı olur.Kompleks boşaltıcı fizyoterapinin etkili olmadığı durumlarda cerrahi tekniklerden faydalanılabilir.

Erken Müdahale Neden Önemlidir?

Lenfödem önlenebilir ve ilerlemesi durdurulabilir bir hastalıktır. Erken müdahale, lenfödemin kısa sürede kontrol altına alınmasını sağlar. İlerleyen vakalarda tedavi süreci uzayabilir ve tedavinin verimi azalabilir. Her hastanın evresi, doku durumu birbirinden farklıdır. Bu nedenle lenfödem tedavisi kişiye özel olarak uygulanmalıdır.

Eğer sizde de yukarıdaki belirtiler varsa, erken dönemde değerlendirme için en kısa sürede başvurmanız önerilir.

Referanslar

León-Díaz R, Medina-Otero A. Prevention and treatment of postmastectomy lymphedema: a physiotherapy perspective. Curr Oncol. 2025;32(10):555.

De Sire A, Losco L, Lippi L, Spadoni D, Kaciulyte J, Sert G, et al. Surgical treatment and rehabilitation strategies for upper and lower extremity lymphedema: a comprehensive review. Medicina (Kaunas). 2022;58(7):954. doi:10.3390/medicina58070954.

Demirtas ED, Barnard R, Lee J, Jit M. A systematised review and evidence synthesis on the broader societal impact of vaccines against Salmonella. NPJ Vaccines. 2025;10(1):21. doi:10.1038/s41541-024-01034-4.

Raidt J, Riepenhausen S, Pennekamp P, Olbrich H, Amirav I, Athanazio RA, et al. Analyses of 1236 genotyped primary ciliary dyskinesia individuals identify regional clusters of distinct DNA variants and genotype–phenotype correlations. Eur Respir J. 2024;64(2). doi:10.1183/13993003.01769-2023

Pagnamenta AT, Belles RS, Salbert BA, Wentzensen IM, Guillen Sacoto MJ, Reynoso Santos FJ, et al. The prevalence and phenotypic range associated with biallelic PKDCC variants. Clin Genet. 2023;104(1):121–126. doi:10.1111/cge.14324